Chúng tôi gặp câu chuyện này khá thường xuyên. Một chủ shop mới mở, nhất là người bán hàng online, nhận được thông báo thuế chỉ sau vài tháng chạy. Mở ra đọc thì thấy số tiền phải nộp, còn lý do thì khá mơ hồ. Bạn không làm sai điều gì quá nghiêm trọng. Chỉ là chưa ai hướng dẫn bạn từ đầu.
Bài này chúng tôi viết để bạn có bức tranh rõ ràng hơn trước khi bước vào việc sổ sách. Chúng tôi sẽ đi qua những sai lầm hay gặp, nền tảng cần nắm, cách làm mỗi tháng và thời điểm hợp lý để cân nhắc dịch vụ kế toán thuế trọn gói. Đọc xong, bạn sẽ tự hình dung được việc mình đang ở giai đoạn nào.
Vì sao chủ shop mới hay đau đầu với thuế?
Một bạn bán quần áo online từng kể với chúng tôi thế này: đơn đầu tiên về đều đặn, rồi đến một hôm cơ quan thuế gửi thông báo. Bạn ấy nghĩ mình chưa lời nên chưa phải đóng gì. Thực tế, doanh thu mới là thứ được tính, không phải lợi nhuận. Hiểu đúng điểm này ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh nhiều bất ngờ về sau.
Sai lầm phổ biến nhất là trộn lẫn tiền cá nhân với tiền kinh doanh. Tiền khách chuyển khoản, tiền trả nhân viên, tiền mua bao bì đều nằm chung một tài khoản. Đến cuối tháng, chính chủ shop cũng không biết khoản nào là chi phí hợp lệ.
Không lưu hóa đơn cũng là chuyện không nhỏ. Mua hàng mà không lấy hóa đơn đầu vào thì khoản đó không được khấu trừ, và số thuế phải nộp sẽ tăng lên. Khi bị kiểm tra, sổ sách thiếu chứng từ có thể bị ấn định thuế, kèm tiền phạt chậm nộp.
Nền tảng thuế cần nắm trước khi bắt đầu
Bạn không cần thuộc luật, nhưng nên hiểu ba loại thuế hay xuất hiện nhất. Thuế giá trị gia tăng đánh trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ. Thuế thu nhập doanh nghiệp đánh trên lợi nhuận. Thuế thu nhập cá nhân áp dụng với thu nhập của người làm chủ hoặc người nhận thu nhập từ hoạt động kinh doanh.
Tiếp theo là phân biệt mô hình kinh doanh. Hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh có cách kê khai khác nhau. Chọn sai mô hình thì cả quy trình phía sau đều lệch, nên hãy hỏi rõ ngay khi đăng ký.
Cuối cùng là kỳ kê khai, tức khoảng thời gian bạn phải nộp tờ khai, thường theo tháng hoặc theo quý. Trễ hạn là bị tính phạt, dù số thuế có thể không lớn. Đặt lịch nhắc ngay từ đầu là việc đáng làm.
Lộ trình tự học kế toán thuế cho người mới
Nếu bạn quyết tâm tự làm, hãy đi theo ba bước dưới đây và hoàn thành bước này rồi mới sang bước kế tiếp.
- Bước 1: nắm chứng từ và hóa đơn điện tử đầu vào, đầu ra.
- Bước 2: học ghi sổ bán hàng và sổ chi phí theo mẫu có sẵn.
- Bước 3: thực hành lập tờ khai trên phần mềm và đối chiếu với sổ sách.
Chọn một nguồn học chính, đọc kỹ rồi làm bài tập với số liệu thật của shop mình. Khi gặp tình huống chưa rõ, bạn nên đối chiếu lại với văn bản hướng dẫn thay vì đoán mò.
Cách tự kiểm tra đơn giản nhất là cuối mỗi tháng, cộng tổng doanh thu trên hóa đơn đầu ra rồi so với sổ bán hàng. Nếu hai con số lệch nhau, bạn biết ngay có chỗ cần tìm lại.
Quy trình kê khai hằng tháng trong thực tế
Lấy một shop quần áo online làm ví dụ. Shop này kê khai thuế giá trị gia tăng theo tháng. Đầu mỗi tháng, chủ shop đối chiếu hóa đơn đầu vào của tháng trước, tính số thuế được khấu trừ, rồi so với thuế phát sinh từ doanh thu.
Nếu làm đều đặn, việc lập tờ khai thường chỉ mất khoảng nửa buổi. Khi số liệu chưa khớp, phần lớn lỗi nằm ở hóa đơn chưa được nhập đủ. Vì vậy, hãy nhập hóa đơn ngay trong tuần phát sinh.
Sổ sách đã sẵn sàng khi ba điều sau đúng cùng lúc: hóa đơn mỗi kỳ đầy đủ, doanh thu khớp giữa sổ và hóa đơn, và các khoản chi đều có chứng từ hợp lệ đi kèm.
Mẹo ghi chép và lưu trữ chứng từ đúng cách
Việc đầu tiên nên làm là mở một tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh. Tiền ra vào một chỗ giúp bạn phân biệt rõ khoản nào của shop, khoản nào của gia đình.
Thứ hai, đặt quy tắc đặt tên file cho hóa đơn và lưu theo tháng, gồm tháng, loại hóa đơn và tên nhà cung cấp. Sau này tìm lại chỉ mất vài giây.
Cuối cùng là số hóa. Việc ghi tay rồi chép lại vào máy thường sinh ra nhiều sai sót nhất. Dùng công cụ số hóa ngay từ đầu sẽ giảm việc thủ công.
Những lỗi người mới hay mắc phải
Lỗi đầu tiên là chọn sai mã ngành nghề hoặc sai mức thuế suất. Một nhóm hàng có thể thuộc nhiều mức thuế khác nhau, chọn nhầm thì số thuế cả kỳ đều bị lệch. Khi không chắc, hãy hỏi trước khi kê khai.
Lỗi thứ hai là bỏ sót hóa đơn chi phí hợp lệ. Khoản chi nhỏ tưởng không cần hóa đơn, nhưng cộng cả năm lại thành con số đáng kể.
Lỗi thứ ba là nộp tờ khai trễ vì không có lịch nhắc. Đặt nhắc việc trên điện thoại là cách đơn giản nhất để tránh chuyện này.
Khi nào nên tự làm, khi nào nên thuê ngoài
Bạn có thể tự làm nếu số giao dịch còn ít, chỉ bán trên một hai kênh và có đủ thời gian mỗi tuần để ghi sổ. Nếu bạn bán trên nhiều sàn và số đơn tăng nhanh, việc tự làm sẽ ngốn công và dễ sai. Lúc này, cân nhắc thuê ngoài là hợp lý.
Khi so sánh, hãy đặt chi phí nhân sự kế toán nội bộ cạnh gói dịch vụ bên ngoài. Nhân sự nội bộ có lương, bảo hiểm và thời gian nghỉ phép. Đừng chỉ nhìn giá, hãy xem gói đó bao gồm gì và loại trừ những gì.
Nếu chọn thuê ngoài, hãy kiểm tra đơn vị có tư cách pháp lý rõ ràng, cam kết bằng văn bản và phạm vi công việc cụ thể. Bạn có thể tham khảo dịch vụ kế toán thuế trọn gói để so sánh phạm vi công việc trước khi quyết định.
Nhiều shop nhỏ bắt đầu tự làm rồi chuyển sang thuê ngoài khi đơn hàng tăng. Nếu đang ở giai đoạn đầu và muốn hiểu rõ hơn về vận hành doanh nghiệp, bạn có thể đọc bài viết về việc có nên dùng dịch vụ thành lập công ty trọn gói khi khởi nghiệp hay không, cùng những điều sinh viên khởi nghiệp nên học trước khi thành lập công ty. Nếu bạn đang tìm nguồn hàng để mở rộng, kinh nghiệm mua hàng Trung Quốc và nguồn hàng sỉ cũng là tài liệu đáng đọc để lường trước chi phí phát sinh.
Chi phí và ngân sách cho việc tuân thủ thuế
Chi phí tuân thủ thuế thường gồm phí cố định hằng tháng và các khoản phát sinh như phí phần mềm, phí làm lại tờ khai khi có sai sót, hoặc phí xử lý khi có kiểm tra. Khoản phát sinh hay bị bỏ qua khi lập kế hoạch, nên hãy ghi lại để nhìn ra con số thật.
Một cách làm đơn giản là giữ khoản dự phòng tương đương vài tháng nghĩa vụ thuế. Đến hạn, tiền đã có sẵn và bạn không phải lấy vốn lưu động ra trả.
Thuê ngoài có tiết kiệm hay không, bạn tự trả lời bằng cách cộng tổng chi phí nhân sự nội bộ và thời gian chủ shop dành cho sổ sách, rồi so với gói dịch vụ.
Câu hỏi thường gặp
Người mới kinh doanh có bắt buộc phải có kế toán riêng không?
Không phải lúc nào cũng bắt buộc, tùy mô hình và quy mô. Khi số giao dịch còn ít, chủ kinh doanh có thể tự ghi sổ. Khi việc này bắt đầu chiếm nhiều thời gian, bạn nên cân nhắc có người làm chuyên trách hoặc thuê ngoài.
Hộ kinh doanh nhỏ có cần làm sổ sách chi tiết không?
Có, nhưng mức chi tiết thường đơn giản hơn doanh nghiệp. Bạn vẫn cần ghi doanh thu và chi phí theo kỳ, giữ hóa đơn để đối chiếu khi cần.
Bao lâu nên kiểm tra lại sổ sách thuế một lần?
Nên kiểm tra mỗi tháng, ngay sau khi kết thúc kỳ kê khai. Kiểm tra theo tháng giúp phát hiện sai sót sớm.
Học kế toán thuế cần bao lâu để tự làm được?
Với người chưa có nền tảng, thường mất vài tháng để làm quen và làm chắc các thao tác cơ bản, tùy vào việc có thực hành đều đặn trên số liệu thật hay không.
Dịch vụ kế toán trọn gói thường bao gồm những gì?
Thông thường gồm ghi sổ, lập và nộp tờ khai, đối chiếu hóa đơn và hỗ trợ khi có thông báo từ cơ quan thuế. Phạm vi cụ thể khác nhau giữa các đơn vị, nên hãy đọc kỹ hợp đồng trước khi ký.
Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu, hãy bắt đầu bằng việc ghi sổ đều đặn và lưu hóa đơn gọn gàng. Khi số liệu đã rõ ràng, việc chọn tự làm hay thuê ngoài sẽ dễ quyết định hơn nhiều.
