Đội ngũ chúng tôi thường nhận được một câu hỏi lặp đi lặp lại từ người đi làm: làm sao để không bị bỏ lại phía sau khi công việc thay đổi quá nhanh? Xu hướng đào tạo nhân sự và phát triển kỹ năng hiện nay đang đặt ra yêu cầu mới cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động. Trong quá trình đồng hành cùng các doanh nghiệp đối tác và học viên, chúng tôi nhận ra một điều khá rõ. Phần lớn người đi làm không thiếu thời gian, cũng không thiếu ý chí. Thứ họ thiếu là một lộ trình đủ rõ để bước theo. Bài viết này tổng hợp những gì chúng tôi rút ra từ quan sát thực tế, để bạn có thể tự vạch ra hướng đi cho riêng mình.
Xu hướng đào tạo nhân sự và phát triển kỹ năng hiện nay là gì?
Nói ngắn gọn, đào tạo nhân sự bây giờ không còn là một khóa học dài ngày rồi thôi. Doanh nghiệp đang dần chuyển sang hình thức học bám theo nhu cầu công việc. Người học được đặt ngay vào quy trình thực tế. Hiệu quả của một khóa đào tạo vì vậy được nhìn vào kết quả cụ thể sau đó, chứ không chỉ nằm ở tấm chứng chỉ treo tường.
Cách người đi làm nhìn nhận việc học cũng đã khác trước. Họ muốn học đúng thứ đang cần cho công việc hôm nay. Một chương trình chung chung kéo dài nhiều tháng thường khiến họ mất kiên nhẫn trước khi kịp thấy lợi ích. Đây là khác biệt lớn nhất so với mô hình đào tạo truyền thống mà nhiều người từng quen.
Theo quan sát của chúng tôi, xu hướng này nổi lên rõ ở ba hướng:
- Học ngắn và học liên tục, thay vì dồn hết thời gian vào một đợt.
- Kỹ năng số, tức khả năng làm việc thành thạo với các công cụ mới xuất hiện trong từng ngành.
- Kỹ năng mềm trong bối cảnh thật, ví dụ cách trao đổi với khách hàng khó tính hay điều phối nhóm làm việc từ xa.
Vì sao người đi làm cần chủ động tự học?
Một khóa đào tạo do công ty tổ chức thường chỉ kéo dài vài ngày trong cả năm. Trong khi đó, công cụ và yêu cầu công việc có thể thay đổi chỉ sau vài tháng. Khoảng cách này khá lớn. Tự học chính là cách lấp đầy khoảng trống đó, và người chủ động thường là người được giao thêm việc quan trọng trước.
Ví dụ minh hoạ: một kế toán viên tại TP.HCM không đăng ký khóa học lớn nào. Mỗi tuần, chị chỉ dành khoảng 30 phút xem video ngắn về công cụ phân tích dữ liệu. Sau vài tháng, chị dựng được báo cáo tự động cho phòng ban của mình và được giao thêm việc có trách nhiệm cao hơn. Điều đáng chú ý là chị học không nhiều, nhưng học đều và luôn bám sát đúng thứ mình cần.
Cách tự học hiệu quả khi lịch làm việc dày đặc
Đừng bắt đầu bằng việc lập kế hoạch học cho cả năm. Kế hoạch quá lớn thường khiến người học nản trước khi kịp làm gì. Hãy chọn một kỹ năng đang gây khó khăn trong công việc hiện tại, rồi tập trung vào nó trong vài tuần.
Với mỗi kỹ năng, bạn có thể đi theo trình tự đơn giản sau:
- Xác định một tình huống công việc cụ thể cần cải thiện, chẳng hạn báo cáo đang mất quá nhiều thời gian.
- Tìm một nguồn học ngắn có bài tập thực hành, không chỉ toàn lý thuyết.
- Áp dụng ngay vào một việc thật trong tuần, dù kết quả còn chưa hoàn hảo.
- Ghi lại điều gì đã thay đổi, kể cả chỉ là một dòng nhật ký.
Cách làm này đơn giản nhưng hiệu quả hơn nhiều so với việc đăng ký cùng lúc vài khóa học rồi bỏ dở giữa chừng. Khi thấy kết quả rõ ràng, động lực duy trì sẽ tự nhiên đến theo.
Chọn khóa học ngắn hạn bổ trợ cho công việc
Khi cần học có hệ thống hơn, khóa học ngắn hạn là lựa chọn hợp lý. Tuy vậy, bạn nên xem kỹ đơn vị đào tạo trước khi đăng ký. Ưu tiên nơi có giảng viên thực hành và bài tập sát ngành nghề của bạn. Lịch học cũng cần đủ linh hoạt để không ảnh hưởng nhiều đến công việc chính. Nếu còn phân vân về tiêu chí chọn lựa, bạn có thể tham khảo bài chọn khóa học ngắn hạn bổ trợ ngành học chính, nơi chúng tôi so sánh các tiêu chí cụ thể trước khi bạn quyết định.
Một lưu ý quan trọng: đừng chọn khóa học chỉ vì tên gọi nghe hấp dẫn. Hãy tự hỏi sau khóa này bạn làm được việc gì mà hiện tại chưa làm được. Nếu câu trả lời còn mơ hồ, nên cân nhắc lại.
Học theo từng phần nhỏ với micro-learning
Micro-learning là hình thức chia nội dung thành những bài học rất ngắn, thường dưới mười phút. Bạn có thể học trong lúc chờ họp, khi đi xe đến chỗ làm, hoặc buổi sáng trước khi bắt đầu việc.
Điểm mạnh của cách này là giữ được sự tập trung. Một bài học ngắn ít gây mệt hơn một buổi học dài, nên người học dễ duy trì thói quen. Muốn hiểu rõ hơn cách áp dụng trong thực tế, bạn có thể đọc thêm bài đào tạo nhân sự theo hình thức micro-learning.
Những lưu ý để việc tự học không bị lạc hướng
Tự học có một rủi ro dễ thấy: học rất nhiều thứ nhưng không thứ nào thật sự thành thạo. Vì vậy, mỗi giai đoạn chỉ nên tập trung vào một hoặc hai kỹ năng. Khi đã nắm chắc, bạn mới chuyển sang kỹ năng tiếp theo.
Bạn cũng nên kiểm tra xem nguồn học còn được cập nhật hay không. Trên mạng có nhiều nội dung cũ, đặc biệt với các công cụ thay đổi nhanh, nên lọc nguồn là bước không thể bỏ qua. Cuối cùng, hãy ưu tiên những gì áp dụng được ngay thay vì kiến thức lý thuyết dài dòng.
Để hình dung kỹ năng nào đang được doanh nghiệp coi trọng trong vài năm tới, bạn có thể đọc bài các xu hướng đào tạo nhân sự tại Việt Nam. Ngoài ra, để tham khảo góc nhìn từ thị trường lao động quốc tế, bạn có thể xem LinkedIn Learning để so sánh các lộ trình kỹ năng đang được nhiều người theo đuổi.
Kết luận
Bắt kịp xu hướng không có nghĩa là phải học mọi thứ mới xuất hiện. Điều quan trọng hơn là học đều đặn, đúng nhu cầu công việc và kiểm chứng kiến thức bằng việc làm thật. Với người đi làm bận rộn, một chút kiên trì mỗi tuần thường tạo khác biệt lớn hơn nhiều so với những đợt học dồn dập rồi ngưng.
Nếu bạn đang phân vân nên bắt đầu từ đâu, hãy chọn một kỹ năng gần nhất với công việc hiện tại, dành 30 phút mỗi ngày trong hai tuần và quan sát kết quả. Từ đó, bạn sẽ tự có câu trả lời cho lộ trình tiếp theo.